Dit jaar staan de soorten in het teken van de kraaiachtigen. In augustus is de kijker gericht op zwaluwen.

Binnen het jaarthema “Kraaienpootjes” kijken we dit jaar naar kraaiachtigen, maar ook naar vergelijkbare termen met verwijzingen naar vogels.

Zwaluwstaart

In de bouwwereld staat de zwaluwstaart voor een wigvormige verbinding of vorm. Zo is een zwaluwstaartvloer een metalen plaat in de vorm van een zwaluwstaart om daar vervolgens beton op te storten. En werd er door Egyptenaren en Chinese dynastieën al duizenden jaren geleden gebruikt gemaakt van een zwaluwstaartverbinding om hout aan elkaar te zetten. En dat wordt nog altijd gebruikt, zeker in meubeltimmerwerk. In het Nederlands spreken we dus over een zwaluwstaart vanwege de vergelijkbare vorm als de staart van zwaluwen.

Zwaluwen hebben namelijk een staart waarbij de punten verder doorlopen dan het middelste deel, zodat er een soort wigvormig deel uit het midden van de staart ontbreekt. Bij alle in Nederland voorkomende zwaluwen is dat zichtbaar, zeker als ze in vlucht zich manoeuvreren om de insecten uit de lucht te halen. Bij een volwassen boerenzwaluw is dat misschien nog wel het duidelijkste zichtbaar, door de lange buitenste staartpennen op de punten van de staart. Grappig genoeg wordt de houten verbinding door de Britten juist als “Dovetail” beschreven, dus letterlijk vertaald de duivenstaart. De Duitsers en de Fransen hebben het dan wel over een zwaluwstaart.

Bij vogels wordt de zwaluwstaartvorm ook wel als gevorkte staart benoemd en dat komt ook voor bij genoeg andere vogels. Bij veel vinkensoorten zijn de buitenste staartpennen ook wat langer, waardoor een kleine gevorkte staart ontstaat. Bij de wouwen heeft de rode wouw een diepgevorkte staart, terwijl de zwarte wouw nauwelijks een zwaluwstaart heeft. Maar de zwaluwstaartwouw heeft pas echt een diepgevorkte staart. Zowel in Afrika als in Noord- en Zuid-Amerika leeft een soort zwaluwstaartwouw die ook nog eens heel sierlijk als een zwaluw door de lucht kunnen vliegen. De vorm van de staart biedt zeker de zwaluwen, gierzwaluwen en wouwen de mogelijkheid om zeer wendbaar door de lucht te vliegen.

Tekst: Jari Kampjes
Foto: Ron Goosselink