Het soort van de maand komt tot stand in samenwerking met Natuur in Hardenberg en NICHE. Dit jaar staan de soorten in het teken van ‘Kraaienpootjes’. In februari is de kijker gericht op de tortelduif.

Tortelduifjes <3

Ah februari, de maand van Valentijnsdag. Overal rozen, chocolade en stelletjes die hand in hand lopen. Vaak worden verliefde stelletjes liefkozend tortelduifjes genoemd, maar waarom eigenlijk?

Er zijn verschillende ideeën waarom deze stelletjes en tortelduiven een naam delen. Hoogstwaarschijnlijk komt het van het geluid dat tortelduiven maken en het gedrag dat ze vertonen. De naam tortel komt namelijk van de Latijnse naam turtur. Dit is een klanknabootsende naam die verwijst naar het tur-tur-tur geluid dat deze duiven kunnen maken tegen hun partner. Een liefkozend geluid. En een perfecte benaming voor stelletjes dus. Hier is ook het woord tortelen van afgeleid, wat innig met elkaar omgaan, liefkozen, of knuffelen als verliefde mensen betekent.

De tortelduif was in het verleden een heuse soort in Nederland. Er was namelijk maar één duif die deze geluidjes maakte, tot een andere tortelsoort verscheen uit het oosten rond 1950. Doordat dit nogal voor verwarring zorgde onder vogelaars is de oude tortel benoemd tot zomertortel en de nieuweling uit het oosten tot Turkse tortel. De Turkse tortel die we nu met regelmaat tegenkomen in onze tuinen en parken. Hoe anders was dat rond 1985. In het vogelboekje “Wat vliegt daar?” uit 1985 staan beide soorten beschreven. “Turkse tortel kwam in 1950 het land binnen en is een zeldzaamheid tot dusver.” Tegenwoordig is het een van de meest succesvolle broedvogels van Nederland. Zo kunnen ze per jaar 5 broedsels grootbrengen als alles goed gaat en hebben we ondertussen rond de 55.000 broedparen.

Helaas komt de zomertortel er minder goed vanaf. Zo werd de zomertortel in het vogelboek uit 1985 als volgt beschreven:
“De zomertortel, een algemene broedvogel die voornamelijk broedt in bossen met platte nesten in hoge struiken”. In 2026 een soort die nauwelijks meer voorkomt in Nederland met maar 600 broedparen. Dit komt onder meer door verslechtering van het leefgebied en de jacht die nog steeds plaatsvindt op hun trekroute. Hoeveel er wel niet kan veranderen in 40 jaar tijd.

Tekst: Thirza Wesselink
Foto: Ron Goosselink