Dit jaar staan de soorten in het teken van ‘Bijzonder (en) klein’. In juni is de kijker gericht op wespvlinders.

Wespvlinders

Wespvlinders vormen een niet vaak geziene familie binnen de nachtvlinders. De soorten vliegen overdag en komen zelden op licht af. Ze worden daarom vaak gemist bij nachtvlinderinventarisaties. Een manier om er toch achter te kunnen komen welke soorten ergens leven, is het inzetten van kunstmatig in een lab nagemaakte soortspecifieke feromonen. Feromonen zijn de seksgeurstoffen die het vrouwtje uitscheidt, waardoor de mannetjes haar kunnen vinden.

In 2020 is in de gemeente Hardenberg begonnen met het onderzoeken van Wespvlinders met behulp van deze methode. Daarvoor waren vier soorten bekend bij ons, inmiddels zijn dat er tien. De Frambozenglasvlinder en Populierenwespvlinder waren nog niet bekend uit buurtgemeentes, dus extra leuk dat door de vrijwilligers van IVN / Nachtvlinderen Oost-Nederland een kennisgat is opgevuld met het vaststellen van deze wespvlinders binnen onze gemeentegrenzen.

De wat ongelukkige naam danken ze aan het uiterlijk. Een aantal soorten is namelijk mooi geelzwart gestreept. Ze zijn echter ongevaarlijk en hebben niets met wespen te maken (behalve dan dat het insecten zijn). In de soortnaam wordt ook vaak verwezen naar de waardplant, bijvoorbeeld Appelglasvlinder, Elzenwespvlinder, Eikenwespvlinder, Wilgenwespvlinder, Bessenglasvlinder en Berkenglasvlinder

De laatste twee – in gemeente Hardenberg aangetroffen – soorten zijn een stuk groter (eerder formaat hoornaar dan formaat bij) dan de hierboven genoemde soorten: de Gekraagde wespvlinder (wilg) en de Hoornaarvlinder (populier). De aanwezigheid van wespvlinders is met ervaring ook aan te tonen door de uitsluipgaten in de waardplant. Wanneer je onderaan een dikke populierenstam (op een hoogte van laten we zeggen 20 tot 50 cm) pendikke ronde gaten ziet, weet je dat hier de rups van de Hoornaarvlinder heeft geleefd. Soms is het pophuidje nog te zien in de ruimte. De kunstmatig nagemaakte feromonen worden nabij de waardplant opgehangen. Tijdens het duizendsoortenjaar in het Vechtpark afgelopen jaar, is ook actief naar Wespvlinders gezocht. Alle tien soorten zijn hierdoor inmiddels ook in het Vechtpark (de achtertuin van natuuractiviteitencentrum De Koppel) aangetroffen.

Tekst: Julian Overweg & Tienes Bouwman
Foto: Ron Goosselink